SPOTLIGHT - THE MOVIE

"Niet leuk, wel goed" - Katholiek Nederland - Jan Peters

spotlight the movie

 

De film ***Spotlight***, die sinds kort in vooral filmtheaters draait, gaat over de onthullingen door de ***Boston Globe*** van het kerkelijk misbruikschandaal in Boston in 2002. De film volgt de vierkoppige onderzoeksredactie, Spotlight geheten, die aarzelend aan de zaak begint en uiteindelijk een lawine van toegedekt misbruik tot ver buiten de VS zal lostrekken.

Menig bisdom is er sindsdien aan failliet gegaan, tal van goede werken zijn erdoor de nek omgedraaid, duizenden werknemers zijn op straat komen te staan. Een veelvoud aan mensen in nood is erdoor in de kou gezet. Nee, niet door het gegraaf van journalisten, maar door het systematisch toedekken en door laten rotten door opeenvolgende bisschoppen en kardinalen.

***Spotlight*** laat zien hoe serieverkrachters als John Geoghan en Paul Shanley decennialang ongehinderd talloze levens en gezinnen konden verwoesten en gedekt werden door hogerhand. De aanvankelijke dertien namen werden er na maanden onderzoek 87. Uiteindelijk blijken 249 priesters van het aartsbisdom Boston in pakweg een halve eeuw meer dan duizend slachtoffers te hebben gemaakt.Wat de film niet laat zien is de ijzeren logica waarmee dit vanuit de Kerk zelf gebeurde. Dat kan ook niet, want dat is nooit goed onderzocht. Toen kardinaal Avery Dullus s.j. (1918-2008) zijn collega’s, na de onthullingen onthutst bijeen in Dalles, voorstelde daar als bisschoppencollege een gezamenlijk gewetensonderzoek over te doen, voelde het overgrote deel daar helemaal niets voor. Nee, men koos voor een vlucht naar voren in een ***zero tolerance***-beleid waar menig bisschop zich vervolgens niet aan bleek te storen.

De film kijkt ook kritisch naar de rol van de ***Boston Globe*** zelf, want die was al jaren eerder op de hoogte gebracht zonder er iets mee te hebben gedaan. Ook de ***Globe*** zelf negeerde dat soort nieuws lange tijd. Ook de door iedereen gemiste primeur van de ***Phoenix***, een jaar eerder, wordt netjes vermeld.

***Spotlight*** is niet antikatholiek of anti-Kerk te noemen: het klaagt het misbruik aan en vooral het zwijgen en automatisch meewerken aan die doofpotcultuur door de katholieke gemeenschap. Misbruik berooft je van je geloof, zegt een slachtoffer. Maar het sloopt ook het stille ontzag dat de betrokken randkerkelijke journalisten nog in hun hart koesteren. In een heel korte sequentie wordt de impact van het schandaal op gewone trouwe gelovigen subtiel maar indringend weergegeven. Het is de Kerk zelf die afkerig maakt. Natuurlijk bewijst de film lippendienst aan de mythe dat het celibaat de boosdoener is en dat homoseksualiteit er niets mee te maken heeft. Maar het is een opvallend geïsoleerde uitspraak van een bron, gedaan in 2001, toen er nog geen cijfers bekend waren.

Of we er sindsdien iets van geleerd hebben? Dat is maar de vraag. Een Brugse priester die een vijftienjarige jongen dronken voerde en vervolgens bepotelde kreeg in 2014 ondanks een bisschoppelijk ***zero tolerance***-beleid toch een – later fluks teruggetrokken - pastorale benoeming omdat ***justitie*** daartegen geen bezwaar had.

Dat je daar alsnog primaat mee kunt worden geeft bar weinig vertrouwen. Dat je dat moet blijven benoemen is iets dat ***Spotlight*** laat zien. (JP)

***Film: Spotlight (2015), Verenigde Staten, 128 min. Regie: Tom McCarthy, met o.a. Mark Ruffalo, Michael Keaton en Rachel McAdams.***

KN-kijkwijzer: Alle leeftijden, ruw taalgebruik